News...!
اللهم إني أسألك علما نافعا وعملا متقبلا ورزقا طيبا

Taukid (توكيد اللفظ والمعنوي) Dalam Bahasa Arab

4.9
(63)

BismillahiRahmaniRahim. In Syaa Allah akan dibahas materi taukid, jenis dan ketentuan ‘irabnya.

Perhatikan contoh-contoh berikut:

ذَاتَ يَوْمٍ، جَلَسَ خَالدٌ نَفْسُهُ أَمَامَ التِّلْفَازِ مُنْتَظِرًا زُمَلائَهُ لِمُشَاهَدَةِ كُرَةِ القَدَمِ، وكان زُمَلائُهُ كُلُّهُمْ مُتَأخِرِيْنَ عَنِ المَوْعِدِ بِسَبَبِ الطَّرِيْقِ كَانَ مُزْدَحِمًا وَانْتَظَرَهُمْ خَالدٌ شَارِبًا كُوْبًا مِنَ الشَّاي السَّاخِنِ حَتَّى حَضَرُوْا كُلُّهُمْ أَجْمَعُوْنَ

Suatu hari, Kholid duduk sendiri di depan telivisi sambil menunggu kawan-kawanya untuk menonton pertandingan sepak bola. Mereka semua terlambat datang sebab jalan macet, Kholid pun menunggu mereka sambil minum secangkir teh hangat sampai mereka datang semuanya (semuanya).

Apabila kita perhatikan potongan cerita di atas, kita akan menemukan kata-kata seperti: نفس/ كل / أجمعون, ini yang dinamakan dengan “taukid”

1. Definisi Taukid (تعريف التوكيد)

لَفْظٌ مُؤكّد يَتَّبِعُ المُؤَكَّدَ فِي إِعْرَابِهِ لِرَفْعِ التَوَهُّمِ أَوْ الشكِّ وتَقْوِيَتِهِ سَواء بإعادة اللفظ نفسه أم استعمال كلمات خاصة

Taukid adalah lafadz penguat yang ‘irabnya mengikuti muakkad (yang diperkuat) untuk maksud menghilangkan keraguan dan memperkokohnya, baik dengan cara mengulang lafadz muakkad, maupun dengan menggunakan kata-kata khusus Contoh:

قَرَأ خالدٌ الكِتَابَ

Khalid telah membaca buku

Bagi si pendengar, bunyi kalimat “Khalid telah membaca buku“,  mungkin masih menimbulkan pertanyaan, seperti: apakah Khalid membaca satu halaman, setengah, atau seluruh buku? Apakah benar Khalid sudah membacanya? Disini taukid berperan menghilangkan keraguan tersebut, seperti:

 قرأ خالدٌ الكِتَابَ كُلَّهُ –  قرأ خالدٌ الكِتَابَ الكِتَابَ –  قرأ قرأ خالدٌ الكِتَابَ

2. Jenis Taukid (أنواع التوكيد)

A. Taukid Lafdzi (توكيد لفظي)

إِزَالةُ التَوَهُّمِ بإِعَادَةِ اللَفْظِ السابِقِ اسمًا، حرفا، ضميرا، فعلا، جملة

Taukid lafdzi yaitu taukid yang berfungsi menghilangkan keraguan dengan cara mengulangi lafadz mu’akkadnya, baik bentuknya berupa isim, fi’il, huruf, dhamir ataupun kalimat.

-» Contoh taukid lafdzi dengan pengulangan lafadz isim:

قَرَأتُ الكِتَابَ الكِتَابَ

الكِتَابَ : مُؤَكَّد / الكِتَابَ : تَوْكِيْد

-» Contoh taukid lafdzi dengan pengulangan lafadz fi’il:

 قَرَأتُ قَرَأتُ الكِتَابَ

قَرَأتُ : مُؤَكَّد / قَرَأتُ : تَوْكِيْد

-» Contoh taukid lafdzi dengan pengulangan huruf:

 فِي فِي المدرسةِ طُلاَّبٌ

فِي : مُؤَكَّد / فِي : تَوْكِيْد

-» Contoh taukid lafdzi dengan pengulangan lafadz dhamir:

أَنْتَ أَنْتَ مُجْتَهِدٌ

أَنْتَ : مُؤَكَّد / أَنْتَ : تَوْكِيْد

-» Contoh taukid lafdzi dengan pengulangan kalimat:

قَامَ خَالدٌ قَامَ خَالدٌ  / خَالدٌ مُجْتَهِدٌ خَالدٌ مُجْتَهِدٌ

B. Taukid Ma’nawi (توكيد معنوي)

إِزَالةُ التَوَهُّمِ بأَنْ يُذْكَرَ المُؤَكِّدُ مِنْ إِحْدَى هٰذِهِ الأَلْفَاظِ  نَفْسٌ / عَيْنٌ / كُلٌّ / جَمِيْعٌ / عَامَةٌ / كَلاَ / كِلْتَا / أَجْمَع  بعد الاسم السابق

Taukid maknawi yaitu taukid yang berfungsi menghilangkan keraguan dengan cara meletakan lafadz-lafadz khusus berikut ini setelah muakkadnya.

نَفْسٌ / عَيْنٌ / كُلٌّ / جَمِيْعٌ / عَامَةٌ / كَلاَ / كِلْتَا / أَجْمَع

3. Syarat Taukid Maknawi (شروط التوكيد المعنوي)

A. Lafadz نَفْسٌ / عَيْنٌ

Kedua Lafadz ini dipergunakan untuk memperkuat muakkadnya, baik muakkadnya berupa mufrad, mutsanna atau jamak.

  • Untuk muakkad bentuk mufrad dengan menggunakan lafadz نَفْسٌ atau عَيْنٌ
  • Untuk muakkad tastniyah dan jamak menggunakan lafadz أَعْيُنُ atau أَنْفُسُ.

قال ابن مالك واجْمعْهُما “بِأَفْعُل” إِنْ تَبِعا # ما لَيْس واحِدًا تَكُنْ مُتَّبِعًا

Ibnu Malik bersyair:;”. Jika yang ingin diperkuat menunjukan mutsana (dua) atau jamak (banyak), pergunakan أَعْيُنُ / أَنْفُسُ “.

Kedua Lafadz ini hukumnya wajib idhafat kepada dhamir pengikat yang sesuai dengan muakkadnya, seperti:

-» Contoh untuk mufrad (tunggal lk):

جَاءَ المُسْلِمُ نَفْسُهُ / عَيْنُهَ

Seorang muslim datang sendiri

رَأيْتُ المُسْلِمَ نَفْسَهُ / عَيْنَهَ

Aku melihat seorang muslim sendiri.

مَرَرْتُ بالمُسْلِمِ نَفْسِهِ / عَيْنِهِ

Aku berpapasan dengan seorang muslim sendiri

-» Contoh untuk mufradah (tunggal pr):

جَاءَتْ المُسْلِمَةُ نَفْسُهَا / عَيْنُهَا –  رَأيْتُ المُسْلِمَةَ نَفْسَهَا / عَيْنَهَا –  مَرَرْتُ بالمُسْلِمَةِ نَفْسِهَا/ عَيْنِهَا

-» Contoh untuk mutsanna ( 2 lk & 2 pr):

جَاءَ المُسْلِمَانِ أَنْفُسُهُمَا / أَعْيُنُهُمَا
رَأيْتُ المُسْلِمَيْنِ أَنْفُسَهُمَا / أَعْيُنَهُمَا
مَرَرْتُ بالمُسْلِمَيْنِ أَنْفُسِهُمَا / أَعْيُنِهِمَا
جَاءَتْ المُسْلِمَتَانِ أَنْفُسُهُمَا / أَعْيُنُهُمَا
رَأيْتُ المُسْلِمَتَيْنِ أَنْفُسَهُمَا / أَعْيُنَهُمَا
مَرَرْتُ بالمُسْلِمَتَيْنِ أَنْفُسِهُمَا / أَعْيُنِهِمَا

-» Contoh untuk Jamak Mudzakar Salim:

جَاءَ المُسْلِمُوْنَ أَنْفُسُهُمْ / أَعْيُنُهُمْ –  رَأيْتُ المُسْلِمِيْنَ أَنْفُسَهُمْ / أَعْيُنَهُمْ – مَرَرْتُ بالمُسْلِمِيْنَ أَنْفُسِهُمَا / أَعْيُنِهِمْ

-» Contoh untuk Jamak Muannats Salim:

جَاءَتْ المُسْلِمَاتُ أَنْفُسُهُنَّ / أَعْيُنُهُنَّ – رَأيْتُ المُسْلِمَاتِ أَنْفُسَهُنَّ / أَعْيُنَهُنَّ – مَرَرْتُ المُسْلِمَاتِ أَنْفُسِهِنَّ / أَعْيُنِهِنَّ

-» Contoh untuk Jamak Taksir:

جَاءَ الطُّلاَبُ أَنْفُسُهُمْ / أَعْيُنُهُمْ – رَأيْتُ الطُّلاَبَ أَنْفُسَهُمْ / أَعْيُنَهُمْ – مَرَرْتُ بالطُّلاَبِ أَنْفُسِهُمَا / أَعْيُنِهِمْ

Perhatikan tanda ‘irab lafadz عين، نفس، أنفس، أعين yang semua mengikuti tanda ‘irab muakkadnya, baik dalam keadaan rafa’ nashab atau jar.

Catatan:

  • Para Ulama Nahwu sepakat bahwa kedua lafadz نَفْسٌ / عَيْنٌ boleh dimasuki huruf jar, seperti:

جَاءَ المُسْلِمُ بِنَفْسِهِ / بِعَيْنِهِ –  رَأيْتُ المُسْلِمَ بِنَفْسِهِ / بِعَيْنِهِ –  مَرَرْتُ بالمُسْلِمِ بِنَفْسِهِ / بِعَيْنِهِ

  • Ulama nahwu juga sepakat bahwa tidak boleh mentaukid dhamir muttashil mustatir dengan kedua lafadz ini secara langsung, namun mesti dipisah oleh dhamir munfashil, seperti:

قُمْ نَفْسَكَ

Lafadz قُمْ berisikan dhamir mustatir yaitu أنتَ, apabila ingin menambahkan taukid، tambahkan juga dhamir munfashil untuk pemisah keduanya, seperti:

قُمْ أَنْتَ نَفْسَكَ

  • Kedua lafadz نَفْسٌ / عَيْنٌ boleh digunakan bersamaan, namun tanpa menambahkan ‘huruf athaf, dan lafadz عين didahulukan dari نفس (Menurut pendapat kuat), seperti:

جَاءَ المُسْلِمُ نَفْسُهُ عَيْنُهُ

Lihat referensi:

السيوطي، همع الهوامع، ج ٥, ص  -١٩٧
العبكري، اللباب في علل البناء والإعراب ج١, ص٦٥ عباس حسن، النحو الوافي، ج ٣, ص ٥٠٤

B. Lafadz كُلّ / جَمِيْعٌ / عَامَّةٌ

Ketiga lafadz ini dipergunakan untuk memperkuat muakkadnya dalam bentuk jamak, baik jamak mudzakar salim, muannats salim atau jamak taksir.

Dalam penggunaan, ketiganya wajib idhafat kepada dhamir pengikat yang sesuai dengan muakkadnya, seperti:

-» Contuh untuk Jamak Mudzakar Salim:

جَاءَ التِّلْمِيْذُوْنَ إلَى المَدْرَسَةِ كُلُّهُمْ / عَامَّتُهُمْ / جَمِيْعُهُمْ

التِّلْمِيْذُوْنَ : فاعل مرفوع + مُؤَكَّد
كُلُّهُمْ / عَامَّتُهُمْ / جَمِيْعُهُمْ : توكيد مرفوع وهو مضاف, هم : ضمير رابط في محل جر مضاف إليه

رَأيْتُ التِّلْمِيْذِيْنَ فِي المَدْرَسَةِ كُلَّهُمْ / عَامَّتَهُمْ / جَمِيْعَهُمْ

التِّلْمِيْذِيْنَ : مفعول به + مُؤَكَّد
كُلُّهُمْ / عَامَّتُهُمْ / جَمِيْعُهُمْ : توكيد منصوب وهو مضاف, هم : ضمير رابط في محل جر مضاف إليه

سَلَّمْتُ عَلى التِّلْمِيْذِيْنَ فِي المَدْرَسَةِ كُلِّهِمْ / عَامَّتِهِمْ / جَمِيْعِهِمْ

التِّلْمِيْذِيْنَ : اسم مجرور + مُؤَكَّد
كُلُّهُمْ / عَامَّتُهُمْ / جَمِيْعُهُمْ : توكيد مجرور وهو مضاف, هم : ضمير رابط في محل جر مضاف إليه

-» Contoh untuk Jamak Muannats Salim:

جَاءَ التِّلْمِيْذَاتُ إلَى المَدْرَسَةِ كُلُّهُنَّ / عَامَّتُهُنَّ / جَمِيْعُهُنَّ رَأيْتُ التِّلْمِيْذَاتِ فِي المَدْرَسَةِ كُلَّهُنَّ / عَامَّتَهُنَّ / جَمِيْعَهُنَّ سَلَّمْتُ عَلى التِّلْمِيْذَاتِ فِي المَدْرَسَةِ كُلِّهِنَّ / عَامَّتِهِنَّ / جَمِيْعِهِنَّ

-» Contoh untuk Jamak Taksir:

جَاءَ الطُّلابُ إلَى المَدْرَسَةِ كُلُّهُمْ / عَامَّتُهُمْ / جَمِيْعُهُمْ رَأيْتُ الطُّلابَ فِي المَدْرَسَةِ كُلَّهُمْ / عَامَّتَهُمْ / جَمِيْعَهُمْ سَلَّمْتُ عَلى الطُّلابِ فِي المَدْرَسَةِ كُلِّهِمْ / عَامَّتِهِمْ / جَمِيْعِهِمْ

Catatan:

  • Huruf ta marbuthah pada lafadz عامة adalah huruf ta’ zaidah/tambahan (bukan ta’ muannatsah), sehingga bentuk lafadznya tidak akan berubah, baik untuk bentuk mufrad mudzakar, mufradah muannatsah, mutsanna dan jamak.
  • Apabila ketiga lafadz كُلّ / جَمِيْعٌ / عَامَّةٌ tidak idhafat kepada dhamir pengikat, maka terkadang mahal ‘irabnya menempati posisi hal atau badal, seperti:

جَاءَ التِّلْمِيْذُوْنَ إلَى المَدْرَسَةِ

جَمِيْعًا / عَامَّةً جَمِيْعًا / عَامَّةً : حال منصوب

Dalam Al- Quran:

هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا. البقرة ٢٩

Terjemah: “Allah  satu-satunya yang telah menciptakan (seluruhnya) yang ada di muka bumi ini bagi kalian”

جَمِيْعًا : حال منصوب

قَالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُلٌّ فِيهَا إِنَّ اللَّهَ قَدْ حَكَمَ بَيْنَ الْعِبَادِ. غافر ٤٨

Terjemah“Orang-orang yang menyombongkan diri menjawab: “Sesungguhnya kita semua sama-sama dalam neraka karena sesungguhnya Allah telah menetapkan keputusan antara hamba-hamba-(Nya)”.

كُلٌّ : بدل كل من كل، من الضمير “نا” اسم: “إنّ

  • Bentuk lafadz كُلّ selamanya mufrad mudzakar (tidak terdapat bentuk muannast dan jamak). Jadi apabila kul menempati mahal ‘irab rafa’ sebagai mubtada, lalu idhafat kepada mudhaf ‘ilah berupa isim nakirah, maka bentuk khabar mesti mengikuti bentuk isim nakirah (mudhaf ‘ilah) tersebut, berdasarkan mufrad, mutsanna dan jamak, seperti:

 كُلُّ طُلابٍ مُجْتَهِدُوْنَ / كُلُّ طَالبَاتٍ مُجْتَهِدَاتٌ

Dalam Al- Quran:

كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ

  • Adapun jika lafadz كُلّ idhafat kepada mudhaf ‘ilaih berupa isim makrifat, maka bentuk khabar boleh mengikuti mudhaf ‘ilah atau lafadz كل, berdasarkan mufrad, tastniyyah dan jamaknya, seperti:

كُلُّ الطُّلابِ مُجْتَهِدٌ / مُجْتَهِدُوْنَ أو كُلُّ الطَالبَاتِ مُجْتَهِدٌ / مُجْتَهِدَاتٌ

Dalam Hadist:

كُلُّكُمْ رَاعٍ، وَكُلُّكُمْ مَسْؤُوْلٌ عَنْ رَعِيَتِهِ

  • Ulama Nahwu memasukan lafadz أَجْمَعُ sebagai mulhaq (pengikut) lafadz كُلٌّ. Pada banyak penggunaan, dia selalu berada diposisi setelah كل, terkadang juga sendirian tanpa كل, seperti:

 جَاءَ الطُّلابُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُوْنَ  / جَاءَتْ الطَّالبَاتُ كُلُّهُنَّ جُمَعُ

قَرَأْتُ الكتابَ كُلَّهُ أَجْمَعُ / قَرَأْتُ الكُتُبَ كُلَّهَا جُمْعَاءُ

Dalam Al- Quran:

فَسَجَدَ الْمَلائِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ. الحجر ٣٠

كُلُّهُمْ : توكيد أول / أَجْمَعُونَ : توكيد ثاني

Dalam Al- Quran (sendirian tanpa كل):

قَالَ رَبِّ بِمَا أَغْوَيْتَنِي لَأُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِي الْأَرْضِ وَلَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ. الحجر ٣٩

أَجْمَعِينَ : توكيد

Kawan-kawan Lafadz أجمع

أَكْتَعُ -» مفرد مذكر
أَكْتَعُوْنَ -» جمع مذكر
كَتْعَاءُ -» مفرد مؤنث
كُتَعُ -» جمع مؤنث
أَبْصَعُ -» مفرد مذكر
أَبْصَعُوْنَ -» جمع مذكر
بَصْعَاءُ -» مفرد مؤنث
بُصَعُ -» جمع مؤنث
أَبْتَعُ -» مفرد مذكر
أَبْتَعُوْنَ -» جمع مذكر
بَتْعَاءُ -» مفرد مؤنث
بُتَعُ -» جمع مؤنث

Untuk penggunaan dan makna dari kawanan ini sama seperti أجمع.

Lihat referensi:

عباس حسن، النحو الوافي، ج ٤, ص ٥٠٩- ٥١٤
ابن هشام، شرح شذور الذهب ٤٠٢

C. Lafadz كِلاَ dan كِلْتَا

Kedua lafadz ini dipergunakan untuk memperkuat muakkadnya dalam bentuk mutsanna. Dalam penggunaan keduanya wajib idhafat kepada dhamir pengikat yang sesuai dengan muakkadnya. Tanda ‘irabnya sama seperti mutsanna yaitu: rafa’ dengan alif, nashab dan majrur dengan iya, seperti:

-» Contoh untuk mutsanna mudzakkar:

جَاءَ الطَّالبَانِ كِلاَهُمَا / رَأيتُ الطَّالبَيْنِ كِلَيْهِمَا / مَرَرْتُ بالطَّالبَيْنِ كِلَيْهِمَا

Dua siswa datang (keduanya) / Aku melihat dua siswa (keduanya) / aku berpapasan dengan dua siswa (keduanya)

-» Contoh untuk mutsanna muannats:

جَاءَتْ الطَّالبَتَانِ كِلْتَاهُمَا / رَأيْتُ الطَّالبَتَيْنِ كِلْتَيْهِمَا/ مَرَرْتُ بالطَّالبَتَيْنِ كِلْتَيْهِمَا

Dua siswi datang (keduanya) / Aku melihat dua siswi (keduanya) / aku berpapasan dengan dua siswi (keduanya).

Contoh meng’irabnya:

الطَّالبَانِ / الطَّالبَيْنِ / الطَّالبَتَانِ / الطَّالبَتَيْنِ : مُؤَكَّد

كِلاَ / كِلْتَا : اسم مُؤكِّدٌ مرفوع علامته الألف لأنه ملحق بالمثنى، وهو مضاف, هما : في محل جر بالإضافة

كِلَيْ / كِلْتَيْ : اسم  مُؤكِّدٌ منصوب علامته الياء وهو مضاف, هما : في محل جر بالإضافة

كِلَيْ / كِلْتَيْ : اسم  مُؤكِّدٌ مجرور علامته الياء وهو مضاف, هما : في محل جر بالإضافة

Catatan:

  • Apabila kedua Lafadz كِلاَ dan كِلْتَا idhafat kepada isim dzahir, maka tanda ‘irabnya bukan seperti mutsanna, melainkan dengan tanda ‘irab harakat muqadarrah, seperti:

جَاءَ كِلاَ الطَّالِبَيْنِ / رَأيْتُ كِلاَ الطَّالِبَيْنِ / مَرَرْتُ بِكِلاَ الطَّالِبَيْنِ

Datang kedua siswa/ Aku melihat kedua siswa / aku berpapasan dengan kedua siswa.

جَاءَتْ كِلْتَا الطَّالبَتَيْنِ / رَأيْتُ كِلْتَا الطَّالبَتَيْنِ / مَرَرْتُ بِكِلْتَا الطَّالبَتَيْنِ

Datang kedua siswi/ Aku melihat kedua siswi / aku berpapasan dengan kedua siswi.

Contoh cara meng’irabnya:

كلا / كلتا : فاعل مرفوع بالضمة المقدرة على الألف وهما مضافان. كلا / كلتا : مفعول به منصوب بفتحة مقدرة على الألف وهما مضافان بكلا / بكلتا : اسم مجرور علامته الكسرة المقدرة على الألف وهما مضافان الطَّالِبَيْنِ / الطَّالبَتَيْنِ : مضاف إليه مجرور علامته الياء لأنهما مثنى

4. Taukid Nakirah (توكيد نكرة)

Ulama Nahwu berbeda pendapat terkait boleh atau tidaknya mentaukid isim nakirah.

Mayoritas Ulama Bashar berpendapat: “Tidak boleh mentaukid muakkad nakirah”, sementara Ulama Kuffah termasuk Imam Akhfas dan Ibnu Malik berpendapat ; “Boleh, jika dengan adanya taukid tersebut akan melahirkan makna baru”.

Contoh:

صُمْتُ شَهْرَا كُلَّهُ

Aku berpuasa di semua bulan

Dengan adanya taukid كُلَّهُ menunjukan bahwa “aku berbuasa di semua bulan”. Adapun jika tidak melahirkan makna baru, atau bahkan merusak makna, maka tidak boleh mentaukid nakirah, seperti:

اِعْتَكَفْتُ وَقْتًا كُلَّهُ

Aku beri’tikap di semua waktu

Maknanya rusak, tidak mungkin “aku menghabiskan semua waktu buat i’tikaf”.

Lihat referensi:

ابن هشام، شرح قطر الندى،  ٢٨٤
ابن مالك، شرح التسهيل، ج٣, ص ٢٩٦

5. Taukid Dhamir (توكيد ضمير)

Dhamir memiliki banyak macam, seperti: dhamir bariz muttashil, dhamir bariz munfashil dan dhamir mustatir). Silahkan lihat pada materi isim dhamir.

Dhamir merupakan salah satu perangkat untuk mentaukid muakkad dengan cara sebagai berikut:

A. Mentaukid dengan dhamir secara lafadz

Dhamir yang dipakai untuk mentaukid yaitu dhamir bariz munfashil (dhamir yang nampak dan terpisah) yang diletakan setelah muakkadnya.

-» Contoh dhamir bariz munfashil rafa’ ketika mentaukid dhamir bariz muttashil rafa’, seperti:

قَرَأْتُ أنَا الكِتَابَ –  قَرَأْنَا نَحْنُ الكِتَابَ – قَرَأْتَ أَنْتَ   الكِتَابَ – قَرَأْتِ أَنْتِ الكِتَابَ –  قَرَأْتُمَا أَنْتُمَا الكِتَابَ قَرَأْتُمْ أَنْتُمْ الكِتَابَ – قَرَأْتُنَّ أَنْتُنَّ الكِتَابَ – قَرَآ هُمَا الكِتَابَ – قَرَأُوا هُمْ الكِتَابَ

Dhamir bariz munfashil rafa’ pada contoh di atas, seperti أنَا/ نحن / أنت dan lainya, sebagai taukid lafdzi untuk dhamir-dhamir bariz muttashil rafa’ yang ada pada fi’il قَرَأْتُ / قَرَأْنَا dan lainya.

Contoh cara meng’irabnya:

قَرَأُوا هُمْ الكِتَابَ

قَرَأ : فعل ماض مبني على الفتح, الواو : واو الجماعة ضمير بارز متصل مبني  على السكون في محل رفع  فاعل، هم : ضمير بارز منفصل مبني على السكون في محل رفع توكيد لمرفوع(الواو) الكِتَابَ : مفعول به

-» Contoh dhamir bariz munfashil rafa, ketika mentaukid dhamir bariz muttashil nashab, seperti:

خَالِدٌ ضَرَبَنِي أَنَا –  خَالِدٌ ضَرَبَكَ أَنْتَ – خَالِدٌ ضَرَبَكِ أَنْتِ – خالد ضَرَبَكُمَا أَنْتُمَا – خَالِدٌ ضَرَبَكُمْ أَنْتُمْ – خَالِدٌ ضَرَبَكُنَّ أَنْتُنَّ – خَالِدٌ ضَرَبَهُ هُوَ – خَالِدٌ ضَرَبَهَا هِيَ – خَالِدٌ ضَرَبَهُمَا هُمَا –  خَالِدٌ ضَرَبَهُمْ هُمْ – خَالِدٌ ضَرَبَهُنَّ هُنَّ خَالِدٌ ضَرَبَنَا نَحْنُ –

Dhamir bariz munfashil rafa’ pada contoh di atas seperti أنَا/ نحن / أنت dan lainya adalah sebagai taukid lafdzi untuk dhamir-dhamir bariz muttashil nashab yang ada pada fi’il ضَرَبَنِي / ضَرَبَكَ dan lainya.

Contoh cara meng’irabnya:

خَالِدٌ ضَرَبَكَ أَنْتَ

خَالِدٌ : مبتدأ مرفوع علامته الضمة, ضَربَ : فعل ماضي مبني على الفتح ، فاعله مستتر فيه جوازا تقديره (هو) يعود إلى خالد الكاف : ضمير بارز متصل مبني على الفتح في محل نصب مفعول به أَنْتَ : ضمير بارز منفصل مبني على الفتح في محل نصب توكيد لـِ(كَ)

-» Contoh dhamir bariz munfashil rafa, ketika mentaukid dhamir mustatir, seperti:

قَرَأَ هُوَ الكِتَابَ – قَرَأَتْ هِيَ الكِتَابَ – تَقْرَأُ هِيَ الكِتَابَ اِقْرَأْ أَنْتَ الكِتَابَ –  أَقْرَأُ أَنَا الكِتَابَ – تَقْرَأُ أَنْتَ الكِتَابَ نَقْرَأ نَحْنُ الكِتَابَ

Dhamir bariz munfashil rafa’ pada contoh di atas seperti أنت/ هي / هو dan lainya adalah sebagai taukid lafdzi untuk dhamir mustatir rafa’ yang tersembunyi pada fi’il قَرَأَ / قَرَأَتْ dan lainya.

Contoh cara meng’irabnya:

تَقْرَأُ أَنْتَ الكِتَابَ

تَقْرَأُ : فعل مضارع مرفوع، فاعله مستتر فيه وجوبا تقديره (أَنْتَ)، أَنْتَ : ضمير بارز منفصل مبني على الفتح في محل رفع توكيد للضمير المستتر (في أَنْتَ) -أَنْتَ- الكِتَابَ : مفعول به  منصوب علامته الفتحة

B. Mentaukid dengan dhamir secara maknawi

Mentaukid secara maknawi dengan menambahkan نَفْسٌ / عَيْنٌ, namun tetap mesti menambahkan dhamir bariz munfashil.

-» Contoh dhamir bariz munfashil rafa, ketika mentaukid dhamir bariz muttashil rafa’, + menambahkan lafadz عين atau نفس، seperti:

قَرَأْتُ أنَا نَفْسِي / عَيْنِي الكِتَابَ — قَرَأْنَا نَحْنُ أَنْفُسُنَا / أَعْيُنُنَا الكِتَابَ — قَرَأْتَ أَنْتَ نَفْسُكَ / عَيْنُكَ الكِتَابَ

Contoh cara meng’irabnya:

قَرَأْنَا نَحْنُ أَنْفُسُنَا / أَعْيُنُنَا الكِتَابَ

قَرَأْنَا : فعلٌ ماضٍ مبنيٌّ على السكون لاتّصاله بنا المتكلّمين، ونون المتكلّمين: ضمير رفع بارز متّصل مبنيّ على السكون في محلّ رفع فاعل، نَحْنُ : ضمير بارز منفصل مبني على الضم في محل الرفع توكيد لضمير بارز متصل في ( قَرَأْتُ), أَنْفُسُنَا : توكيد مرفوع علامته الضمة وهو مضاف، ونون المتكلّمين : ضمير رفع بارز متّصل مبنيّ على السكون في محلّ الجر مضاف إليه، الكِتَابَ : مفعول به

-» Contoh dhamir bariz munfashil rafa, ketika mentaukid dhamir bariz muttashil nashab, + menambahkan lafadz نفس atau عين، seperti:

خَالِدٌ ضَرَبَنِي أَنَا نَفْسِي / عَيْنِي أو خَالِدٌ ضَرَبَنَا نَحْنُ أَنْفُسَنَا / أَعْيُنَنَا أو خَالِدٌ ضَرَبَكَ أَنْتَ نَفْسَكَ / عَيْنَكَ

Contoh cara meng’irab:

خَالِدٌ ضَرَبَكَ أَنْتَ نَفْسَكَ / عَيْنَكَ

خَالِدٌ : مبتدأ مرفوع علامته الضمة, ضَربَ : فعل ماضي مبني على الفتح ، فاعله مستتر فيه جوازا تقديره (هو) يعود إلى خالد, الكاف : ضمير بارز متصل مبني على الفتح في محل نصب مفعول به، أَنْتَ : ضمير بارز منفصل مبني على الفتح في محل نصب توكيد لـِ(كَ) نَفْسَكَ : توكيد منصوب علامته الفتحة وهو مضاف، و الكاف : ضمير نصب بارز متّصل مبنيّ على الفتح في محلّ الجر مضاف إليه

-» Contoh dhamir bariz munfashil rafa, ketika mentaukid dhamir mustatir + menambahkan lafadz عين atau نفس, seperti:

تَقْرَأُ أَنْتَ نَفْسُكَ الكِتَابَ تَقْرَأُ

تقرأ: فعل مضارع مرفوع، فاعله مستتر فيه وجوبا تقديره (أَنْتَ)، أَنْتَ : ضمير بارز منفصل مبني على الفتح في محل رفع توكيد للضمير المستتر (في أَنْتَ) -أَنْتَ، نَفْسُكَ : توكيد مرفوع علامته الضمة وهو مضاف، و الكاف : ضمير نصب بارز متّصل مبنيّ على الفتح في محلّ الجر مضاف إليه، الكِتَابَ : مفعول به  منصوب علامته الفتحة

Bagaimana cara mentaukid dhamir bariz munfashil dengan bariz munfashil? Berikut contohnya dalam Ayat Al- Quran:

-» Ketika menempati mahal ‘irab rafa’:

وَهُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ كافِرُونَ. فصلت ٧

وَهُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ كافِرُونَ. هود ١٩

وَهُم بِذِكْرِ الرَّحْمَٰنِ هُمْ كَافِرُونَ. الأنبياء ٣٦

هم : ضمير بارز منفصل مبنيّ على السكون في محلّ رفع مبتدأ, بالآخرة : جارّ ومجرور, هم : ضمير بارز منفصل مبنيّ على السكون توكيد لفظيّ للأول, كافرون : خبر المبتدأ مرفوع

-» Ketika menempati mahal ‘irab nashab:

 Syair:

إيّاكَ إيّاكَ المِرَاءَ فَإِنَّهُ # إلى الشَّرِّ دعَّاءٌ ولِلشَرِّ جَالِبٌ

Lihat referensi:

انظر : مغنى اللبيب، ج٢, ص ٨٦٤

6. Meng’athafkan Taukid (عطف التوكيد)

Mayoritas Ulama Nahwu berpendapat bahwa meng’athafkan taukid kepada taukid tidak diperbolehkan, sebab lafadz-lafadz taukid secara makna mengandung arti yang sama.

Contoh:

جَاءَ خَالدٌ نَفْسُهُ عَيْنُهُ ⁦✔️⁩

جَاءَ خَالدٌ نَفْسُهُ وَ عَيْنُهُ ❌


Wallahu’alam. Semoga bermanfaat

اللهم إني أسألك علما نافعا وعملا متقبلا ورزقا طيبا

Referensi:

انظر: همع الهوامع.للسيوطي، ج ٥, ص  -١٩٧
انظر: اللباب في علل البناء والإعراب ج١, ص٦٥
انظر: عباس حسن، النحو الوافي، ج ٤, ص ٥٠٤- ٥١٤
انظر: ابن هشام، شرح شذور الذهب ٤٠٢
انظر: مغنى اللبيب، ج٢, ص ٨٦٤
انظر: السيوطي، همع الهوامع، ج ٥, ص ٢٠٦

How useful was this post?

Click on a star to rate it!

Average rating 4.9 / 5. Vote count: 63

No votes so far! Be the first to rate this post.

Responses (6)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *